يك صداي خوب در كلاس چه خصوصياتي بايد داشته باشد؟
در خور فهم باشد، رسا و دلنشین باشد، آهنگ (تن) صدا متغیر بوده و یکنواخت و کسل کننده نباشد، حالتهای عاطفی صدا رعایت شود، هر جمله به اقتضای معنا و ساخت دستوری آن بیان شود یعنی جمله های سوالی، خبری، منفی، تاکیدی و غیره هر کدام به صورت خاص خود بیان شود صدا با موقعیت مکانی شنوندگان مطابقت داشته باشد بطوری که همه صدای معلم را بشنوند.
ب- حرکت معلم در کلاس: جا به جایی و حرکت معلم در کلاس یکی از فنونی است که توجه دانش آموزان را به خود جلب می کند و موجب برقراری ارتباط بهتر با آنان می شود.
ج- توجه دادن کلامی و غیر کلامی: با استفاده از حرکات کلامی و غیر کلامی می توان توجه دانش آموزان را به سخنان معلم جلب کرد.
نمونه های کلامی: «به تابلو نگاه کنید»، «چه کسی جواب این سوال را می داند» و...
نمونه های غیر کلامی: استفاده از اشاره تکان دادن سر و دست به مقاصد مختلف
نمونه های کلامی و غیر کلامی: کوبیدن روی تخته با گچ و تاکید با صدای بلند که مثلا حرف اصلی در اینجاست.
د- ایجاد تنوع در برقراری رابطه بین افراد کلاس:
معلم با ایجاد تغییر در شکل رابطه ی متقابل بین افراد کلاس می تواند توجه دانش آموزان را به جریان تدریس جلب کند. در کلاس درس معمولا روابط زیر می تواند ایجاد شود: معلم با شاگرد- معلم با شاگردان- شاگرد با شاگرد- شاگرد با شاگردان و گروهی از شاگردان با گروه دیگری از شاگردان.
هـ - سکوت: سکوت نیز یکی از فنونی است که می تواند حواس دانش آموزان را به تدریس معلم تمرکز بخشد. سکوت بنا به موقعیت و تشخیص معلم می تواند چند ثانیه و یا بیشتر طول بکشد.
ز- به کارگیری حواس مختلف
معلم با توجه به موضوع درس و در نظر گرفتن موقعیت می تواند از حواس بینایی، شنوائی، بویایی، لامسه، چشایی، استفاده کند و از این طریق نیز توجه دانش آموزان را به درس کلاس جلب نماید به عنوان نمونه نشان دادن یک عکس، آویختن نقشه ی جغرافیا به دیوار، تشخیص تفاوت نرمی و زبری اشیا و با لمس کردن و...
4- مهارت آماده سازی:
آماده سازی فعالیتی است که معلم از طریق آن سعی می کند ارتباط معنی دار بین تجربیات قبلی و انتظارات و نیازهای شاگردان با هدفهای آموزشی کلاس برقرار کند.
هدف از آماده سازی عبارت است از: تمرکز حواس دانش آموزان معرفی ضمنی و غیر مستقیم موضوع درس، ایجاد علاقه، انگیزه و کنجکاوی و دانش آموز برای یادگیری مطلب جدید.
فواید آماده سازی:
- آماده سازی، دانش آموزان برای شرکت فعال در درس کلاس آماده می کند.
- در مرحله ی آماده سازی، دانش آموز از هدف درس آگاه می شود و درس برایش معنی و مفهوم پیدا می کند.
- آماده سازی موجب یادآوری معلومات قبلی دانش آموز می گردد و ناراحتی ها را به دانسته ها پیوند می دهد.
- آماده سازی علاقه و شوق یادگیری ایجاد می کند.
- آماده سازی توجه دانش آموزان را از درس جلسه قبل که ممکن است از درس فعلی متفاوت باشد به مطلب جدید جلب می کند.
روش آماده سازی: روش خاصی برای آماده سازی دانش آموزان نمی توان از پیش معین کرد. زیرا انتخاب روش به هدف درس موضوع درس و موقعیت موجود بستگی دارد و تا حدود زیادی ابتکاری است.
یادآوری درس قبل گفتن داستان کوتاه، خوانده شعر، نمایش، عکس، و غیره نمونه هایی از روشهایی آماده سازی است.
5- مهارت ارائه درس جدید:
شامل دو قسمت است: مهارت در انتخاب و تنظیم مطالب و مهارت در روش ارائه آن
الف- مهارت در انتخاب و تنظیم مطلب درس جدید: مطالبی که پس از آماده سای دانش آموزان ارائه می شود باید دارای پیوستگی و نظم منطقی باشد. معمولا این نظم و ترتیب در کتابهای درسی رعایت می شود اما معلم با تشخیص و صلاحدید خود می تواندنظم و ترتیب دلخواه در ارائه مطالب داشته باشد. یکی از اشتباهات متداول در مرحله ی ارائه درس جدید این است که اغلب معلمان نکات و مطالب فراوانی را تدریس می کنند که پراکنده هستند و ارتباط و پیوستگی منطقی با یکدیگر ندارند. در حالی پیوند مطالب باید به گونه ای تنظیم شود که دانش آموزان به آسانی آنها را درک کنند و حجم آنها نیز متناسب با توانایی آنان باشد.
ب- مهارت در انتخاب روش ارائه درس جدید: پس از اینکه معلم با انواع روشها و فنون تدریس آشنا می شود به هنگام ارائه درس از یک روش به تنهایی استفاده نمی کند بلکه در جریان ارائه درس آمیخته ای از آنها را به کار می گیرد بطور مثال ضمن اینکه از روش سخنرانی استفاده می کند ممکن است نقشه، تصویر با نموداری شاگردان نشان دهد. (روش نمایشی) از دانش آموزان سوال کند (پرسش و پاسخ) آزمایشی انجام دهد و یا از دانش آموزان بخواهد گزارشی را که قبلا تهیه کرده اند در کلاس ارائه دهند. (گزارش واحد کار)
6- مهارت جمع بندی:
جمع بندی عبارت است از اعمال و یا گفتار معلم که به وسیله ی او طراحی می شود تا ارائه مطلب درسی را به نتیجه و پایان مناسب برساند. منظور از جمع بندی نتیجه گیری از مطالبی است که توسط معلم یا شاگردان ارائه می شود و پس از ارائه درس صورت می گیرد. کلیه مراحل و فعالیتهایی که در فرآیند تدریس انجام می شوند بدون یک جمع بندی مناسب در حقیقت همانند حلقه های زنجیری گسسته از یکدیگرند.
اهداف جمع بندی:
1- تمرکز بخشیدن حواس دانش آموزان بر آموخته ها
2- پیوند دادن یک مرحله از یادگیری به مراحل دیگر یادگیری
3- ایجاد حس موفقیت و مهارت در دانش آموزان
4- پایان دادن به یک واحد کاری طولانی یا کوتاه
5- تسهیل در امر یادگیری یک مفهوم یا اصل جدید
6- پایان دادن به بحثهای کلاس
7- پایان دادن به انواع فعالیتهای درسی
7- مهارت برقراری انضباط در کلاس:
در زمان حاضر که تعلیم وتربیت کودکان در مدارس و کلاسهای پر جمعیت صورتمی گیرد یکی از متداولترین مسائلی که معلمان با آن روبرو هستند مسئله ی کلاسداری یا برقراری انضباط در کلاس درس و اصلاح مشکلات رفتاری دانش آموزان است. چنانچه کلاس درس با اصول و قواعد صحیح اداره نشود چه بسا که با اعمال رویه ها و شیوه های نادرست اثرات نامطلوب و جبران ناپذیری در شخصیت کودکان و پیشرفت تحصیلی آنان ایجاد شود. دست یابی به مهارت کلاسداری مستلزم آن است که ابتدا عواملی را که موجب بر هم زدن نظم کلاس می شوند بشناسیم و سپس شیوه های برخورد صحیح با آن عوامل را به کار بندیم.
ریاضی را می توان به قطرات آبی تشبیه کرد که با چکه های مداوم سنگ خارایی را که شدیدترین سیلابها نمی توانند آن را جابجا کنند سوراخ می کنند